Een beter geluid begint bij je ruimte: hoe je met ruimtecorrectie het volledige potentieel van je AV-receiver benut

a full home theater system surrounding a tv

Je hebt je verdiept in de receiver. Je hebt je luidsprekers zorgvuldig uitgekozen. Je hebt de kabels gelegd, alles ingesteld, een blockbuster geselecteerd en op Play gedrukt. 


En het klinkt ... prima. Misschien zelfs wel goed. 


Maar toch klopt er iets niet helemaal: De bas klinkt een beetje dreunend, de dialogen zijn niet zo helder als ze zouden moeten zijn en het surroundgeluid lijkt tegelijkertijd overal en nergens vandaan te komen.


De kans is groot dat het niet aan je systeem ligt. Het is je kamer.


Als het om akoestiek gaat, wonen de meesten van ons in een nogal onregelmatige ruimte. Muren, vloeren, meubels en de vorm van de ruimte zelf bepalen allemaal hoe het geluid je oren bereikt. De bas hoopt zich op in de hoeken. Hoge frequenties worden door harde oppervlakken weerkaatst en door zachte oppervlakken geabsorbeerd. En je 'ideale' luisterplek wordt misschien wel meer bepaald door de opstelling van je meubels dan door de wetten van de natuurkunde. Zelfs de best ontworpen luidsprekers klinken in een kleine slaapkamer anders dan in een open woonruimte. En geen van beide ruimtes lijkt ook maar enigszins op de studio waarin je favoriete films en muziek zijn gemixt.


Met ruimteoptimalisatie dicht je deze kloof.

Controlling multiroom audio via the HEOS app

Hoe ruimtecorrectie werkt

Met ruimtecorrectietechnologie analyseer je hoe je luidsprekers in de ruimte klinken en pas je filters toe om de vastgestelde effecten te corrigeren. Zie het als een equalizer die speciaal voor jouw ruimte is ontworpen.


De resultaten zijn direct merkbaar en hoorbaar. Dialogen worden duidelijker. Het surroundgeluid klinkt meer als één geheel, waarbij de geluidseffecten precies daar te horen zijn waar ze horen, in plaats van overal waar ze door de wanden van je kamer worden weerkaatst. De bas klinkt in de hele luisterruimte gecontroleerder en gelijkmatiger. En de toonbalans geeft het volledig opgenomen geluid weer, in plaats van wat je kamer versterkt of absorbeert.


Als ruimtecorrectie goed wordt uitgevoerd, zorgt deze functie ervoor dat je systeem als één geheel klinkt, in plaats van als een verzameling losse luidsprekers. Zo krijg je dat geweldige geluid te horen waarvoor je hebt betaald, uit de apparatuur die je hebt gekocht.

A person using the HEOS app to control a Denon Home Speaker

Audyssey: de ingebouwde tuner van je systeem

De meeste AV-receivers van Denon worden geleverd met ingebouwde Audyssey-ruimtecorrectie, waardoor je je systeem direct na installatie kunt optimaliseren. Met behulp van de meegeleverde meetmicrofoon, die rechtstreeks op de ontvanger wordt aangesloten, begeleidt de Denon Setup Assistant je bij het plaatsen van de microfoon op de belangrijkste luisterpositie in je ruimte en op verschillende posities daar omheen, om zo te ‘luisteren’ naar hoe elke luidspreker daadwerkelijk in je kamer klinkt. Audyssey verwerkt die metingen en past automatisch correcties toe.


Welke tools bij je AVR worden geleverd, hangt van het model af. Laten we onze nieuwste modellen uit de X-serie eens als voorbeeld nemen:


De AVR-X2900H DAB is uitgerust met een reeks Audyssey-tools die zijn gebaseerd op MultEQ XT. Deze technologie voert akoestische metingen uit op maximaal acht punten in de ruimte om een profiel op te stellen dat is afgestemd op een breder luistergebied in plaats van op één enkele zitplaats. MultEQ XT detecteert automatisch de aangesloten luidsprekers, voert de berekeningen voor crossover en timing uit, stemt de kanaalniveaus op elkaar af en corrigeert door de ruimte veroorzaakte afwijkingen, zoals een doffe bas en scherpe weerkaatsingen tegen wanden. Daarnaast zijn er twee functies die het dagelijkse afspelen nog aangenamer maken. Dynamic EQ zorgt ervoor dat de toonbalans, de basweergave en de verstaanbaarheid van dialogen behouden blijven, zelfs als het volume afneemt. Deze functie compenseert het feit dat het menselijk gehoor bij lagere volumes van nature minder gevoelig wordt voor lage en hoge tonen. Dynamic Volume zorgt ervoor dat die irritante sprongen in het volume verdwijnen, zoals reclames die ineens veel harder klinken dan het programma, of die explosie waardoor je naar de afstandsbediening grijpt nadat je het volume al had opgeschroefd om fluisterscène te kunnen verstaan.



De AVC-X3900H heeft een uitgebreider pakket aan tools, gebaseerd op Audyssey MultEQ XT32, waardoor de receiver over meer correctiefilters beschikt, met name voor kamers waarin deze doorgaans het hardst nodig zijn: voor de lage frequenties. Meer filters betekent een nauwkeurigere afstemming, waardoor dezelfde luidsprekers in dezelfde ruimte over het algemeen beter en verfijnder klinken op de X3900H. 


De bijbehorende functies blijven behouden en worden uitgebreid. Dynamic EQ werkt samen met MultEQ XT32 om voor elke luisteraar en bij elk volumeniveau een uitgebalanceerd geluid te garanderen, terwijl Dynamic Volume grote schommelingen tussen programma’s, reclames en luide en zachte passages in films opvangt. Dynamic EQ is hierin geïntegreerd, zodat de basweergave, de toonbalans, de surround-ervaring en de verstaanbaarheid van dialogen consistent blijven. Twee nieuwe functies maken het pakket compleet. Sub EQ HT meet en kalibreert tot vier subwoofers afzonderlijk en corrigeert verschillen in geluidsniveau en vertraging tussen de subwoofers, zodat ze samen zorgen voor een gelijkmatige basweergave in de hele zitruimte. Bovendien houdt Audyssey LFC (Low Frequency Containment) de audio-inhoud dynamisch in de gaten en vermindert deze functie de lage frequenties die anders door muren, vloeren en plafonds zouden dringen. Bij deze functie wordt een psycho-akoestische bewerking toegepast om de basweergave voor de luisteraars in de kamer te herstellen.


Ongeacht welk model je hebt, zijn er drie manieren om je correctie in te stellen. Het eenvoudigste is om dit door de receiver te laten regelen: Start de Setup Assistant, waarna Audyssey automatisch metingen en berekeningen uitvoert, en de benodigde correcties toepast. Voor de meeste luisteraars is dat alles wat ze ooit nodig zullen hebben. Als je zelf invloed wilt uitoefenen op het eindresultaat, kun je met de Audyssey MultEQ Editor-app voor iOS en Android de correctie naar eigen smaak aanpassen, bijvoorbeeld door wat meer bas toe te voegen of de scherpe hoge tonen wat te dempen. En voor liefhebbers die echt tot in de kleinste details willen gaan, geeft MultEQ-X-pc-software (voor Windows) direct toegang tot correctiecurves, gedetailleerde meetgegevens en aangepaste doelcurves.


In alle gevallen geef je aan het systeem aan welk resultaat je wilt, en de receiver gebruikt alle beschikbare filters om daar zo dicht mogelijk bij te komen. Dit betekent dat hoe krachtiger de receiver is, hoe dichter het resultaat bij je doel zal liggen.

A woman in a kitchen controlling a Denon Home with the HEOS app

Dirac Live: een upgrade voor meer controle

Zowel de AVR-X2900H DAB als de AVC-X3900H bieden de mogelijkheid om te upgraden naar Dirac Live, een platform voor ruimtecorrectie van Dirac Research dat het proces op een andere manier benadert. Dirac Live wordt niet standaard bij de receiver geleverd, maar is een afzonderlijk licentieproduct dat je in verschillende pakketten kunt aanschaffen naarmate je behoeften toenemen.


Dirac Live werkt met de meeste compatibele USB-meetmicrofoons en een speciale pc- of mobiele app. Met die software heb je direct toegang tot correctiecurves en kun je zelf doelcurves instellen; bovendien kun je filterprofielen opslaan die je aan verschillende bronnen kunt toewijzen.


De Dirac-niveaus bouwen op elkaar voort. De basis wordt gevormd door Dirac Live Room Correction, dat in twee varianten verkrijgbaar is: een beperkte versie, die zich richt op het temperen van de bas, waar de meeste ruimteproblemen zich voordoen, en een volledige versie, die correcties aanbrengt over het gehele frequentiebereik. Met Bass Control wordt de samenwerking tussen een of meer subwoofers en de rest van je systeem nauwkeurig afgestemd, en Active Room Treatment (ART), het meest geavanceerde niveau, zet alle luidsprekers in het systeem in om de baspieken en -dalen die in een ruimte ontstaan actief te egaliseren.


Hoe krachtiger de receiver, hoe meer Dirac Live-verwerking hij aankan. De AVR-X2900H DAB ondersteunt Dirac Live Room Correction. De AVC-X3900H, met meer rekenkracht en vier subwooferuitgangen, ondersteunt het volledige pakket, inclusief Bass Control en ART.


Een opmerking: Audyssey en Dirac Live kunnen niet tegelijkertijd worden uitgevoerd. Als Dirac Live is ingeschakeld, zijn de Audyssey-functies niet beschikbaar. Je kunt hier tussen schakelen via een instelling in het menu, dus je kunt ze allebei eenvoudig uitproberen om te zien wat het beste werkt voor je systeem en je luistervoorkeuren.

A woman working at a desk with a Denon Home 200 on the desk

Welke moet je gebruiken?

Voor de meeste luisteraars is Audyssey het beste punt om te beginnen, en het verschil tussen een niet-gecorrigeerd en een met Audyssey gecorrigeerd systeem is zo groot dat het de moeite loont om de kalibratie uit te voeren voordat je een oordeel velt over hoe je systeem echt klinkt. Het proces is toegankelijk en de ingebouwde tools bieden alles wat de meeste ruimtes nodig hebben.


Als je meer directe controle wilt over hoe correcties worden toegepast, of als je een complex systeem hebt (meerdere subwoofers, een ongebruikelijke kamerindeling of specifieke klankdoelen die je wilt bereiken), biedt Dirac Live een zinvolle upgrade-mogelijkheid zonder dat er nieuwe hardware nodig is.


Zet die blockbuster maar weer aan. Deze keer klinkt de bas strak, zijn de dialogen helder en vult het surroundgeluid de kamer op natuurlijke wijze, precies zoals de bedoeling was. Dat is precies wat ruimtecorrectie doet, en het mooie is, deze functie zit al in je Denon AV-receiver.

Dirac Live upgrade-ready AVRs